Na Sardynii: vermentino & bottarga

Sardynia nie jest z pewnością ani najbardziej znanym regionem winiarskim Włoch, ani głównym celem wypraw turystycznych. Co nie znaczy, że brakuje tam dobrych win i fascynujących miejsc do odwiedzenia.

Śródmieście Cagliari zaczyna się znienacka, zaraz za dworcem. Po nużącej podróży z lotniska przez fabryczne przedmieścia i industrialną dzielnicę portową człowiek trafia nagle w samo serce ruchliwego placu Mateottiego, gdzie biała, secesyjna fasada Palazzo Civico wpatruje się w morze. Tuż obok przywodzące na myśl Turyn galerie wzdłuż Via Roma dają cień przesiadującym w kawiarniach mieszkańcom. Na tyłach, w plątaninie ciasnych uliczek dzielnicy Marina kłębią się knajpy dla turystów. Jest na tyle wąsko, że kelnerzy od czasu do czasu muszą wstawiać do wnętrza stoliki by zrobić przejazd zbłąkanemu autu.

fot. Sardegna Turismo

fot. Sardegna Turismo

Miasto pnie się miarowo do Via Giuseppe Manno, w miarę eleganckiego deptaka oddzielającego Marinę od wzgórza Castello. To tu, powyżej bastionu Saint Remy, z placu D.H. Lawrenca (bawił tu w 1921 r. co opisał w książce „Morze i Sardynia”) roztacza się najlepsza panorama Cagliari. Castello sprawia wrażenie osobnej, nieco opustoszałej wyspy. Pośród ciasnych i ciemnych, zwłaszcza jak na miejsce, gdzie słońce świeci 300 dni w roku, uliczek wyrastają najważniejsze zabytki stolicy Sardynii: XII-wieczna katedra Santa Maria, XIV-wieczne monumentalne wieże San Pancrazio i Elefante wybudowane z białego kamienia w czasach, gdy wyspą władali pizańczycy, Palazzo Vicergio czy dość mroczna cytadela kryjąca dziś kilka muzeów. Castello to miejsce, gdzie łatwo schować się przed ciżbą i upałem, przysiąść w zgrzebnej Cafè Plazuela przy Piazza Carlo Alberto poniżej katedry, czy w bardziej hipsterskich knajpach „z widokiem” rozrzuconych na tarasach ciągnących się wzdłuż Via Santa Croce.

Villanova fot. Vistanet

Villanova fot. Vistanet

Jeszcze bardziej kameralny i niezwykle przyjazny charakter ma dzielnica Villanova zabudowana powyżej bulwaru imienia Garibaldiego kolorowymi, niewielkimi kamienicami, pełna placyków, zaułków i niekrzykliwych knajp.
Najtrudniej w Cagliari dotrzeć na plażę. O ile bowiem śródmieście otwiera się na Zatokę Aniołów, a wzdłuż nabrzeża biegnie nowy, szeroki, drewniany deptak, wykąpać można się dopiero w ciasnej zatoczce w Calamosca oddalonej od centrum ponad 5 km. Jeszcze dalej leży modna w mieście Plaża Poetów.

Poza historią
Sardynia to duża wyspa, druga największa na Morzu Śródziemnym po Sycylii. Leżącą na jej północnych krańcach Santa Teresa Gallura dzieli od przylądka Malfatano na południu ok. 350 km.
Zawsze słynęła z hodowli owiec, choć słowo słynęła nie jest tu może najbardziej na miejscu. Bo choć pecorino sardo, owczy sardyński ser ma status PDO i od lat cieszy się międzynarodowym uznaniem, wyspiarze od zawsze uważani byli przez resztę Włochów za, co tu kryć, pastuchów.
Do lepszego kontaktu i zrozumienia między Sardyńczykami, a mieszkańcami Italii kontynentalnej z pewnością nie przyczyniał się nigdy lokalny język sardu, którym do dziś posługuje się nawet półtora miliona ludzi. Ta mieszanka włoskiego, greki, łaciny, hiszpańskiego, katalońskiego i arabskiego uznawana jest za dialekt tylko przez Włochów. Zagraniczni językoznawcy nie mają wątpliwości, że to osobna mowa. Wielokulturowy amalgamat tkwiący w Sardynii nadal, sprawia, że wciąż aktualne są napisane blisko sto lat temu przez wspomnianego już D.H. Lawrence’a słowa, jakoby wyspa była zagubiona gdzieś pomiędzy Europą i Afryką, nie należała do żadnego miejsca, znajdowała się poza czasem i historią.

Flaga Sardynii przedstawia cztery głowy maurów. Wg jednej z wersji papież Benedykt II miał ją nadać pizańczykom, po tym jak w 1017 r. odparli z wyspy saracenów

Flaga Sardynii przedstawia cztery głowy maurów. Wg jednej z wersji papież Benedykt II miał ją nadać pizańczykom, po tym jak w 1017 r. odparli z wyspy saracenów

Wyspa nuragów
O kulturze nuragijskiej wiadomo niewiele. Klany pasterzy zamieszkiwały wyspę między XVII, a II wiekiem p.n.e. Najważniejszym ocalałym świadectwem ich cywilizacji są megalityczne wieże o kształcie walca, układane z kamieni bez łączącej je zaprawy. Na Sardynii rozsianych jest ich aż siedem tysięcy.
Nuragus to także nazwa autochtonicznej (choć nie brakuje takich, którzy twierdzą, że przywieźli ją tu Fenicjanie) białej odmiany winogron uprawianej na wyspie od czasów starożytnych. Dziś jest drugim, jeśli chodzi o powierzchnię winnic (ponad 3000 ha) szczepem na Sardynii. Ma nawet osobną apelację, DOC Nuragus di Cagliari, choć spośród 130 win zdegustowanych na wyspie w czasie kilkudniowego pobytu spróbowałem zaledwie dwóch (!) czystych win z tej odmiany, Dolianova i Argiolasa, lekkich i świeżych, całkiem niezłych, jak na nie najlepszą opinię, którą ma nurgaus.
Megalityczne wieże użyczyły swej nazwy także ogólnej kategorii win regionalnych, IGT Isola dei Nuraghi, w ramach której tłoczyć można niemal wszystko – od bovale sardo, po syrah. Winiarskich bohaterów ma jednak Sardynia innych.

Winnice w Sulcis fot. Forbes

Winnice w Sulcis fot. Forbes

Hiszpańska inwazja
Odmianą numer 1 na wyspie pozostaje cannonau zajmujące 30 proc. tutejszych upraw. Proweniencja nazwy jest nieznana. Wiadomo za to na pewno, że cannonau to nic innego, jak doskonale znana z Półwyspu Iberyjskiego garnacha tinta (a.k.a. grenache noir). Historyczne związki Sardynii z Hiszpanią są bardzo silne i mają długą tradycję. Miedzy XIV, a XVIII wiekiem wyspa była aragońską kolonią. Z drugiej strony, już w VIII w. p.n.e. osadnicy z Sardynii wylądowali na południu dzisiejszej Hiszpanii. Wiadomo, że cannonau/garnacha to bardzo stara odmiana, jednak nie ma ewidentnych dowodów na to czy to garnacha została przywieziona z Katalonii na Sardynię czy raczej Sardyńczycy wywieźli cannonau na Półwysep Iberyjski, jakby życzyli sobie tego historycy włoscy. Jancis Robinson, Julia Harding i José Vouillamoz skłaniają się w „Wine Grapes” raczej ku pierwszej hipotezie tłumacząc, że w Hiszpanii mamy dużo większe bogactwo klonów i mutacji garnachy niż cannonau na Sardynii, co wskazuje zwykle na miejsce pochodzenia.
Odmiana ma osobne DOC, Cannonau di Sardegna obowiązujące na terenie całej wyspy. Wokół Olieny w prowincji Nuoro wydzielona została specjalna podstrefa dla tej apelacji, Nepente di Oliena.
Kolejnym sardyńskim bohaterem jest carignano, czyli również wywodzące się z Hiszpanii mazuelo (lepiej znane jako carignan), które dotarło tu w tym samym czasie co cannonau/garnacha. Carignano ma swoją DOC na południowo-zachodnim krańcu wyspy, wokół Sulcis.
O hiszpańskie korzenie podejrzewano też najciekawszą białą odmianę uprawianą na Sardynii, vermentino. Tyle, że na Półwyspie Iberyjskim nigdy nie znaleziono szczepu, który vermentino by przypominał. Odmiana pochodzi najprawdopodobniej z Ligurii, gdzie znana jest jako pigato i skąd rozprzestrzeniła się do Piemontu (jako favorita), Toskanii, na Korsykę i Sardynię. Na wyspie ma dwie apelacje: ogólną DOC Vermentino di Sardegna obejmującą całą wyspę oraz jedyne na Sardynii DOCG Vermentino di Gallura na północno-wschodnim jej krańcu, w prowincjach Sasari i Nuoro.

Winnica carignano należąca do Cantiny Santadi, opodal Porto Pino fot. Cantina Santadi

Winnica carignano należąca do Cantiny Santadi, opodal Porto Pino fot. Cantina Santadi

W Sulcis
Staliśmy na rozległym, piaszczystym tarasie zawieszonym kilkanaście metrów nad morzem, powyżej Zatoki Palmas wciśniętej między południowo-zachodni kraniec Sardynii, a połączoną z nią groblą wysepkę Sant’ Antioco. To właśnie tam musiało znajdować się starożytne Sulcis, dawna fenicka kolonia. Mussolini nazwał jej imieniem okręg wydobywczo-przemysłowy. Zsyłał tu w ostatnich latach swej dyktatury homoseksualistów, umysłowo chorych, ale i więźniów politycznych. Dziś, patrząc na niezmąconą przyrodę i lazurowe morze opodal Porto Pino trudno w to uwierzyć.
Taras zajmowała 20-hektarowa winnica ciętych na głowę, nieszczepionych krzewów carignano należąca do spółdzielni z nieodległego Santadi, jednej z wiodących winiarni na Sardynii. Powstała w 1960 r. i wydaje się być wyjątkiem pośród innych kooperatyw na wyspie. Te chętnie korzystały ze szczodrych funduszy asygnowanych przez rządy w Rzymie i Cagliari, ale nie szły za tym specjalne wysiłki w kierunku poprawy jakości win. Gdy pieniędzy zaczęło brakować, w latach 1990. gwałtownie spadła produkcja – z 4,5 mln hl do ledwie 800 tys. na początku XXI w.
Inaczej rzecz miała się w Santadi: najpierw zrezygnowano z produkcji taniego wina luzem i zaczęto je butelkować, potem zatrudniono jako konsultanta jednego z legendarnych flying winemakerów Italii, Giacomo Tachisa. Jakość win szybko wzrosła. Dziś tutejsze Terre Brune, Carignano del Sulcis Superiore należy do najlepszych win na Sardynii. Potrafi się doskonale starzeć, o czym miałem się przekonać degustując wkrótce po wizycie w nadmorskiej winnicy wciąż młody, nieco dymny rocznik 2001. Równie dobre carignano robią tylko u słynnego Argiolasa (Is Solinas).

fot. Sartoria

fot. Sartoria

Potomkowie Antonio
Założona w 1938 r. przez Antonio Argiolasa w Serdianie na przedmieściach Cagliari winiarnia przez pierwsze dwie dekady była ledwie dodatkiem do rodzinnego interesu. Do lat 1960. rodzina żyła z owiec i produkcji sera. Dopiero ostatnie dziesięciolecia przyniosły zmiany, skupienie się na produkcji wina i jego jakości. Skala przedsięwzięcia dowodzonego przez trzecie pokolenie Argiolasów jest poważna – ponad 2 miliony butelek rocznie i 250 ha własnych winnic. Z ilością idzie jednak w parze jakość, a efektów nie da się przecenić. Obok wspomnianego Is Solinas powstają tu znakomite wina z innych odmian: Korem z bovale, Senes, Turriga i Antonio Argiolas 100 z cannonau, ale także świetne białe nasco di cagliari Iselis z endemicznej odmiany, której uprawy sięgają raptem 170 ha oraz przyjemne, czyste i rześkie vermentino di sardegna: Is Argiolas i Costamolino. Niewielu producentów na wyspie może się z Argiolasem równać.

Apetyt na kozę fot. Italia.it

Apetyt na kozę fot. Italia.it

Kozy brak
Jak przystało na wyspę, kuchnia Sardynii stoi rybami, a port w Cagliari stanowi ich dobre źródło. Wystarczy spacer alejkami w hali targowej San Benedetto, żeby przekonać się, jak bogata jest oferta. A jednak, w ten upalny lipcowy wieczór mieliśmy z podróżującym ze mną Mariuszem Kapczyńskim smak na inną sardyńską specjalność: kozinę. Nic w tym dziwnego, biorąc od uwagę, że tradycyjnie na wyspie panowała kuchnia pasterska, a moda na ryby i owoce morza przyszła tu stosunkowo niedawno. Nie marzyliśmy nawet o takich delicjach jak carraxiu, a więc pieczony na rożnie byczek nadziany koźlęciem nadzianym prosiakiem nadzianym zającem nadzianym perliczką nadzianą upolowanym w ostatniej chwili małym ptaszkiem… Uf! Chcieliśmy tylko dobrze uduszonej koźliny. Miejscowi stukali się w głowę i zapraszali zimą. Peregrynacje po knajpianych dzielnicach Cagliari – między ulicami Dettori i Napoli, via Santa Croce w górnej dzielnicy Castello czy wzdłuż Corso Vittorio Emanuele II nie przyniosły rezultatu. Poddaliśmy się – ta walka nie miała sensu. Słuchając głosu rozsądku, czyli naszego przewodnika Mario, ruszyliśmy do obszernej, mieszczącej się w niepozornej i raczej obdrapanej kamienicy w głębi corso knajpy „U Moniki i Ahmeda” – w końcu gdzie lepiej poznać wpływy arabskie na sardyńskie kulinaria. Tych jednak było nie wiele. Nie było też karty – wystarczyło jednak popatrzeć na talerze sąsiadów i przeszkloną garmażerkę, by podjąć decyzję. Na kolację złożyły się zatem: butelka vermentino od Argiolasa, seria nieziemskich przystawek serwowanych na półmiskach „idealnych dla dwóch” (wśród nich sałatka z ośmiornic, krewetki, sardynki, surowy tuńczyk i bóg wie co jeszcze) i zbędny, gdyby brać pod uwagę poczucie głodu po pierwszej części kolacji, ale jakże pożądany patrząc na nasze łakomstwo okoń morski. Jeden, na szczęście. O kozie szybko zapomnieliśmy. Po kolacji Monika poprosiła nas do kantorka i wypisała rachunek. Nasze rachuby (bo też nie widząc menu zaczęliśmy obstawiać wysokość conto) wzięły w łeb. Całość kosztowała nas okrągłe 60 euro. W sumie. W tym jedną trzecią pochłonęło wino.

Sardyńska bottarga fot. Smeralda

Sardyńska bottarga fot. Smeralda

Ikra cefala
W czasie pobytu na Sardynii wiele może cię ominąć, ale nie bottarga. Cienkie, brązowe plastry przypominające długo dojrzewającą wędlinę z dziczyzny (choć tylko wyglądem) są obowiązkowym elementem wszystkich zestawów antipasti na wyspie. Ów „śródziemnomorski kawior” to nic innego jak zasolona, sprasowana i wysuszona rybia ikra – najczęściej tuńczyka (tono), najlepiej cefala (muggine). Produkowali ją już 3000 lat temu Fenicjanie, a metody przygotowania bottargi w zasadzie się nie zmieniły, o czym przekonywano mnie w ekskluzywnej fabryczce produkującej ten specjał na przedmieściach Cagliari. W Smeraldzie po prostu doprowadzono do perfekcji kwestie higieny, temperatury i wilgotności. Cały proces formowania niedużych bloków bottargi, solenia, prasowania, a po suszeniu szczelnego pakowania odbywa się ręcznie, za to w sterylnych niemal warunkach. Ukryty w nadmorskiej hali zakład ma w swej ofercie także produkty z jeżowców (riccio to gratka dla miłośników ultra jodowych smaków – aromat ostrygi w wersji turbo), wędzone ryby, ale też konserwowane w oliwie sardyńskie warzywa, lokalne sery i wędliny. Skromny, choć dobrze zaopatrzony butik mieści się przy fabryce, na Via del Lavoro 8, po drodze na lotnisko. A do bottargi trudno doprawdy o lepszą parę, niż kieliszek słonawego, młodego, morskiego vermentino z Gallury.

20 win, których warto spróbować na wyspie:

Turriga 2013, Isola dei Nuraghi, Argiolas
Angialis 2013, Isola dei Nuraghi, Argiolas
Antonio Argiolas 100 2011, Isola dei Nuraghi, Argiolas
Terre Brune 2013, Carignano del Sulcis Superiore, Santadi
Vernaccia 2011, Valle del Tirso, Pippia
Rocca Rubia Riserva 2014, Carignano del Sulcis Riserva, Santadi
Cannonau di Sardegna Nepente di Oliena Riserva 2011, Gostolai
Blasio 2012, Cannonau di Sardegna Riserva, Dolianova
Bagasseri 2016, Isola dei Nuraghi, Vini Baccu (Enrico Melis)
Parèda Biologico 2015, Isola dei Nuraghi, Meana
Dicciosu 2015, Cannonau di Sardegna, Lilliu
Cagnulari 2016, Isola dei Nuraghi, Panzali
Syrah 2014, Isola dei Nuraghi, Gabriele Palmas
Passentzia Passito 2013, Isola dei Nuraghi, Orro
Soi 2013, Cannonau di Sardegna, Soi
Öbrake 2015, Isola dei Nuraghi, Su Cuppoi
Bagamunda 2013, Cannonau di Sardegna, Vini Baccu (Enrico Melis)
Luna Vona 2015, Canonau di Sardegna, Cantine di Orgosolo
Suelzu 2015, Cannonau di Sardegna, Farina
Is Arenas 2014, Carignano del Sulcis Riserva, Sardus Pater

Importerzy w Polsce:
Argiolas – Vininova
Santadi, Dolianova – Kondrat Wina Wybrane

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , , , , , , , , , , , , | Skomentuj

Skarpa Dobrska: co za debiut!

Mineralne, krynicznie czyste, znakomicie ułożone… Na rynek wchodzą właśnie kapitalne riesling, pinot gris i johanniter z Winnicy Skarpa Dobrska z Małopolskiego Przełomu Wisły.

Butelkę Daphne zobaczyłem w wieczornym półświetle, na stole w domu Lechosława Olszewskiego, właściciela poznańskiej restauracji SPOT, w której odbywał się ostatnio konkurs „Polskie Korki”. Siedzieliśmy we trójkę, z Hiro Ikedą, na stole kilka otwartych butelek wina i ta jedna, z pięknie zaprojektowaną etykietą w kolorze błękitu, ze złotym ornamentem przedstawiającym motywy roślinne. Kiedyś wierzyłem, że jeśli nie wiem nic o konkretnym winie, ale podoba mi się jego etykieta, to jest to jakiś znak, sygnał by jednak zaufać winiarzowi, który ma podobny do mojego (co najmniej) gust estetyczny. Dziś projektowaniem etykiet zajmują się wyspecjalizowane agencje i wielokrotnie w ostatnich latach, w fantastycznie opakowanych butelkach znajdowałem wyjątkowe „g”.

Byliśmy zmęczeni. Łyk Daphne przyniósł zaskoczenie, orzeźwienie, radość. Pora i ciężki konkursowy dzień za nami nie sprzyjały robieniu notek. Następnego dnia, w czasie Festiwalu Polskich Win w restauracji SPOT miałem okazję poznać twórców tego niezwykłego wina, Sylwię Herbsztaj i Leopolda Będkowskiego z Winnicy Skarpa Dobrska i prezentować ich wino w czasie degustacji polskich win i łączenia ich z menu przygotowanym przez Macieja Nowickiego z Muzeum Pałacu w Wilanowie.

Anemone, czyli johanniter fot. Skarpa Dobrska

Anemone, czyli johanniter fot. Skarpa Dobrska


I tak, od słowa do czynu… udało mi się namówić młodych winiarzy do nadesłania próbek Skarpy Dobrskiej na panel degustacyjny przewodnika „Polskie Wina”, nad którym w pocie czoła pracujemy z Mariuszem Kapczyńskim. Jak wypadły? Ano – tak:

[bardzo dobre]
Anemone [2016]
Cena: 79 zł
Lekko jeszcze pracujący w kieliszku johanniter w wersji wytrawnej. Aromatyczny, cytrusowo-skalny, lekko piaskowy. Usta swym jabłeczno-cytrusowym charakterem przypominają nieco rieslinga. Wino lekkie, o kruchej strukturze, ale bardzo czyste i przyjazne, z wapienno-słoną, mineralną końcówką.

[bardzo dobre]
Aquilegia [2016]
Cena: 109 zł
Nominalnie półwytrawny riesling z późno październikowego zbioru o hiper czystym, mineralnym, wapiennym nosie. Usta rasowe, skalne, kryniczne, o świetnej równowadze między cukrem resztkowym i kwasowością (7,7 wobec 6,9 g/l). Na podniebieniu właściwie wytrawne. Wino o pięknej strukturze i odmianowym charakterze.

[bardzo dobre]
Daphne [2016]
Cena: 89 zł
Pinot gris o czystym, kamiennym, powściągliwym nosie, lekko słonym. Usta znakomicie poprowadzone – smukłe, dyskretnie zaokrąglone cukrem resztkowym (3,8 g/l przy kwasowości na poziomie 6,6). Wino o delikatnej nucie ziołowej, podbite cytrusową kwasowością, znakomicie zrównoważone, krynicznie czyste. To bez wątpienia jedno z najlepszych polskich win białych.

fot. Skarpa Dobrska

fot. Skarpa Dobrska

Winnica liczy 1 ha. Została założona wiosną 2014 roku w miejscowości Dobre, k. Kazimierza Dolnego. Przylega do Rezerwatu Przyrody Skarpa Dobrska usytuowanego w otulinie Kazimierskiego Parku Krajobrazowego, w Małopolskim Przełomie Wisły. Winnicę ulokowano na zboczu o nachyleniu 10 proc., południowo-wschodniej wystawie, na wysokości 133-181 m n.p.m. Siedlisko leży na wapiennych skałach osadowych. A w dole płynie Wisła, która w istotny sposób łagodzi miejscowy klimat.

Wina ze Skarpy Dobrskiej reprezentują w pełni europejski poziom. Po cichym na razie debiucie biodynamicznej Winnicy Wieliczka, wejściu na rynek słodkich win – Szlachetnego Zbioru i Lodowego – z Winnicy Turnau i pojawieniu się na orbicie pomarańczowych win z amfory z Winnicy de Sas, to kolejne świetne wydarzenie w świecie polskiego wina. Trzymam kciuki za przyszłość i czekam na więcej, bo z każdym rokiem i rosnącym wiekiem winnicy, wina ze Skarpy Dobrskiej mogą być tylko lepsze.

fot. Skarpa Dobrska

fot. Skarpa Dobrska

Wina dystrybuowane są przez darwina.pl oraz dostepne w wybranych restauracjach w całej Polsce.

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , , , , | Możliwość komentowania Skarpa Dobrska: co za debiut! została wyłączona

Polskie Korki 2017 rozdane!

Winnica Turnau rządzi w bieli, Płochoccy w różu, Winnice Wzgórz Trzebnickich w czerwieni, a Gostchorze w musach. W sobotę w Poznaniu poznaliśmy laureatów pierwszej edycji konkursu polskich win „Polskie Korki”.

Przez wiele lat byłem przeciwny konkursom winiarskim, których tematem miałoby być polskie wino. W czasach, gdy sukcesem było doprowadzenie do końca fermentacji i okiełznanie wybujałego kwasu, gdy flaszki sprzedawano pokątnie jako „prezenty” dawane gościom w czasie wizyty w winiarni wkurzałem się czytając o kolejnych regionalnych zawodach, w których Franek dawał dyplom Staszkowi, by w następnej edycji Staszek mógł się tym samym zrewanżować Frankowi.

Wielokrotnie publicznie apelowałem, by z medalami, nagrodami, dyplomami zaczekać, aż rynek choć trochę się sprofesjonalizuje, a wina staną się dostępne w normalnej sprzedaży. Ostatnie lata przyniosły boom na polskie wino. Już nie tylko się o nim mówi, ale naprawdę pije. Liczba festiwali polskiego wina jest nie do ogarnięcia. Najlepsze restauracje w Warszawie, Krakowie, Poznaniu czy Wrocławiu po prostu muszą mieć jakiegoś „polaka” w karcie. Nawet na lotnisku im. Chopina w stolicy półki w spożywczym butiku uginają się od butelek z krajowymi regentami, solariami, ale też pinotami i rieslingami. Co jednak najważniejsze – same wina są o niebo lepsze, niż jeszcze kilka lat temu.

Konkurs w toku fot. tpb

Konkurs w toku fot. tpb

Dlatego nie miałem wątpliwości, gdy wiosną tego roku Lechosław Olszewski, szef poznańskiej restauracji SPOT, w której od kilku lat prowadzę seminaria i degustacje w czasie Festiwalu Polskich Win i Cydrów zaproponował mi przewodniczenie komisji sędziowskiej pierwszej edycji konkursu „Polskie Korki”. Do konkursu stanęło ostatecznie blisko 90 win z 26 polskich winiarni. Ocenialiśmy je w dwóch sesjach, w piątek 23 czerwca, oczywiście w SPOCie. My, czyli Ursula Heinzelmann, mieszkająca w Berlinie niezależna dziennikarka, sommelierka, autorka tekstu o polskim winie dla prestiżowego niemieckojęzycznego magazynu Vinum, Hirotake Ikeda, osiadły w Polsce Japończyk zakręcony na punkcie win naturalnych, niszowy importer i entuzjasta polskiego wina; Maciek Nowicki, dziennikarz Winicjatywy, a od niedawna także magazynu Ferment, jeden z nielicznych specjalistów od polskich win oraz (często utytułowani) sommelierzy i ludzie z branży winiarskiej: Paweł Białęcki, Maciej Sokołowski, Łukasz Głowacki, Maciej Danielewicz, Mateusz Dobrzykowski i Tomasz Kramer. No i wyżej podpisany.

Riesling czy hibernal? fot. tpb

Riesling czy hibernal? fot. tpb

Degustowaliśmy w ciemno, w dwóch komisjach, z których jedna wzięła na warsztat wina różowe i czerwone, druga zaś białe. W pierwszej fazie naszym zadaniem było wyłonienie sześciu finalistów w każdej kategorii. Później, pracując już razem, wybraliśmy najlepsze wina białe, różowe i czerwone. Oceniliśmy też wina z ostatniej kategorii, swoistego „best of the rest”, do której trafiły wina musujące, słodkie i specjalne (np. dojrzewające w amforach). Poziom był różny, choć win ocenionych dobrze z pewnością nie brakowało i w każdej z podstawowych kategorii do finału mogłoby awansować z pewnością więcej win, niż zakładał regulamin. Ostateczne wyniki wyglądają następująco:

Wina białe

1. Riesling 2016, Pomorze Zachodnie, Winnica Turnau
2. Solaris 2016, Pomorze Zachodnie, Winnica Turnau
3. Kadryl 2016, Lubuskie, Equus

Wina różowe

1. Rosé 2016, Sandomierz, Winnica Płochockich
2. Rosé 2015, Pomorze Zachodnie, Winnica Turnau
3. Rondo Rosé 2016, Winnica Wielkopolska

Wina czerwone

1. Pinot Noir 2015, Dolny Śląsk, Winnice Wzgórz Trzebnickich
2. Hople Testarossa 2015, Dolny Śląsk, Poraj Paczków
3. Regelt 2016, Sandomierz, Winnica Nad Jarem

Wina specjalne

1. Gostart 2015, Lubuskie, Winnica Gostchorze
2. Rak 2016, Pomorze Zachodnie, Winnica Zodiak
3. Solaris 2016, Dolny Śląsk, Winnica Jakubów

Gratuluję zwycięzcom, choć i wśród pozostałych win nie zabrakło znakomitości. Kompleksowy obraz polskiego winiarstwa i recenzje blisko 300 krajowych win znajdziecie już wkrótce w przewodniku, który przygotowujemy wraz z Mariuszem Kapczyńskim, szefem portalu Vinisfera.pl
Jednocześnie pragnę serdecznie podziękować za wspaniałą organizację i przeprowadzenie konkursu Lechosławowi Olszewskiemu ze SPOT Poznań oraz tamtejszym sommelierom: Tomaszowi Kramerowi i Szymonowi Maksymowiczowi.

Magazyn Wino był współorganizatorem „Polskich Korków”.

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , , , , , , , , , | Możliwość komentowania Polskie Korki 2017 rozdane! została wyłączona

Wiktoria wiedeńska, czyli polski sommelier wicemistrzem Europy

Po brawurowym występie Piotr Pietras zdobył drugie miejsce w Mistrzostwach Europy Sommelierów zakończonych dziś w nocy w Wiedniu. W finale pokonał faworyta, Francuza Davida Briauda i Rumunkę Julię Scavo. Uległ jedynie Raimondasowi Tomsonsowi z Łotwy.

© Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

© Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

Po 10. miejscu w zeszłorocznych mistrzostwach świata w Argentynie i obronionym tytule Mistrza Polski w 2016 r. najbardziej utytułowany polski sommelier nie ukrywał, że jedzie do Wiednia bić się o najwyższe trofea. Gdy w poniedziałek, 8 maja spotkaliśmy się w oranżerii Pałacu Schönbrunn, Piotr daleki był jednak od tryumfalizmu. Sprawiał wrażenie bardzo skupionego, wyciszonego. Przed mistrzostwami przeszedł specjalną dietę, a w czasie galowej kolacji otwierającej wiedeńskie zawody pozwolił sobie jedynie na degustację kilku win („nalejcie mi tego rotgipflera, żebym utrwalił sobie aromaty”).

We wtorek wraz z licznie przybyłymi do Austrii dziennikarzami ruszyłem na dwudniową wyprawę po regionach winiarskich w ramach „Wine Summit”, imprezy organizowanej przez Austrian Wine Marketing Board . W stolicy zaczęły się zaś mistrzostwa. Pierwsza dobra wiadomość przyszła już pierwszego wieczora: Pietras przeszedł do półfinału! Polak znalazł się w tuzinie najlepszych sommelierów Starego Kontynentu. W mediach społecznościowych zawrzało, choć z drugiej strony nikt znający Piotra nie zakładał innego scenariusza – półfinał był planem minimum.

© Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

© Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

We środę zmagania przeniosły się do Pałacu Esterházych w nieodległym Eisenstadt. Andrzej Różycki, członek wspierający Stowarzyszenia Sommelierów Polskich, który wraz z prezesem SSP, Piotrem Kameckim towarzyszył Pietrasowi w Austrii raportował z Burgenlandu: dziś było dość trudno; do południa szło bardzo dobrze, ale potem było rozlanie magnum Esterházy na 15 kieliszków o nietypowej pojemności, mniejszej niż standard dla blaufränkischa i wielu zawodnikom zostało wino w dekanterze – Piotrowi też. Czy to mogło zaważyć na półfinale? Na wyniki musieliśmy czekać do wczorajszego wieczoru.

Finał prowadzony był w wielkiej sali balowej Austria Trend Parkhotel Schönbrunn. Publiczność stanowili, prócz europejskiej elity sommelierskiej czołowi winiarze z Austrii i kilkudziesięciu dziennikarzy i krytyków winiarskich przybyłych na „Wine Summit”. Piotr, z którym rozmawiałem jeszcze przed ogłoszeniem listy finalistów znów emanował spokojem, a incydent z magnum blaufränkischa zbagatelizował. Słusznie. Tuż przed dziewiętnastą, wśród czterech (a nie jak zakładano na początku – trzech) finalistów znalazł się także sommelier z Polski.

© Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

© Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

Zaczęli z marszu – na scenie błyskawicznie pojawiły się cztery stoliki, na każdym butla magnum Brut Imperial Moët Chandon (jednego ze sponsorów imprezy) i dwadzieścia kieliszków. A zatem powtórka! Zadanie brzmiało – rozlać równe ilości szampana do 18 (a nie dwudziestu obecnych na stole!) kieliszków bez wracania do już napełnionego naczynia. To była jedyna konkurencja, którą finaliści wykonywali równolegle. Z perspektywy naszej balkonowej loży występ Pietrasa wyglądał bardzo udanie. Potem przyszła pora na indywidualne występy.

Polak wylosował numer pierwszy. Zaczął od serwisu sake dla dwóch japońskich gości wykazując się przy tym doskonałą znajomością tematu, precyzją i szybkością. Kolejna konkurencja, dobór win do gotowego menu dla prezesa ASI, Shinya Tasakiego z okazji 6. rocznicy jego wyboru na funkcję szefa Stowarzyszenia Sommelierów w – jak to określono – eleganckim wiedeńskim hotelu był koncertem Pietrasa. O winiarskim obyciu i wyobraźni Piotra mogli przekonać się wszyscy, którzy widzieli choćby jego występ na zeszłorocznych Mistrzostwach Polski – zero oklepanych połączeń, wprawa w odmianach, regionach i rocznikach. W Wiedniu dołożył do tego bardzo inteligentnie kilka smaczków – skoro Wiedeń, to austriacki aperitif, a jeśli szósta rocznica, to wino z 2011 r. Wisienką na torcie było podanie przez Polaka rieslinga z… Polish Hill.

© Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

© Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

W degustacji w ciemno mogliśmy podziwiać nie tylko precyzję, ale i elokwencję zawodnika, który płynnym angielskim drobiazgowo opowiedział o smakowanym winie identyfikując je jako barbaresco z 2012 r. (na nebbiolo wskazywali także Łotysz i Francuz; Rumunka obstawiała zdecydowanie starsze bordeaux). Następna konkurencja polegała na pogrupowaniu sześciu alkoholi w pary, których wspólnym mianownikiem miał być produkt bazowy, z którego je uzyskano. Przy kolejnym stoliku sommelierzy dekantowali zaś butelkę blaufränkischa, serwowali wino z karafki i musieli opowiedzieć o tej austriackiej odmianie porównując ją do bardziej znanych międzynarodowych szczepów. I z tym zadaniem Piotr nie miał większych kłopotów. Podobnie jak i z ostatnią konkurencją – korektą karty win. Tu tempo było wyścigowe. Zawodnicy oglądali 8 slajdów, każdy przez ledwie 30 sekund, zawierających nazwy trzech win. Tylko jedno z nich zawierało błąd, o czym zdaje się zapomniała Julia Scavo doszukując się nieścisłości niemal w każdej nazwie. Piotr wykazał się dużym opanowaniem i świetnie poradził sobie z wyłuskaniem błędów ortograficznych i merytorycznych.

A zatem świetny występ. Czego zatem zabrakło do zwycięstwa? Spokoju! Piotr na scenie to naładowany pistolet. Jest opanowany i perfekcyjny w serwisie, ale rozpiera go energia, co daje wrażenie pewnej gwałtowności. Tymczasem zwycięzca konkursu, Raimondas Tomsons pracujący na co dzień w restauracji Vincents w Rydze emanował właśnie spokojem. Jego ruchy, praca przy stole były zdecydowane, ale bez cienia zdenerwowania. Nie mogę oprzeć się wrażeniu, że o ostatecznym zwycięstwie zdecydowała właśnie niebywała elegancja, z jaką Łotysz obsługiwał gości. Nowy Mistrz Europy jest od Piotra o siedem lat starszy i pozostaje mieć nadzieję, że z wiekiem nasz sommelier zyska więcej stateczności.

© Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

© Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

Drugie miejsce w Mistrzostwach Europy to wielki sukces Piotra Pietrasa. Dla mnie główny sommelier londyńskiego Launceston Place jest jednak także symbolem całego pokolenia młodych polskich podczaszych, którzy doskonale dają sobie radę zarówno w najlepszych restauracjach w kraju, jak i w Europie. To także sukces Stowarzyszenia Sommelierów Polskich, które aktywnie wspierało i opiekowało się polskim zawodnikiem. Jestem przekonany, że wiedeńska wiktoria Pietrasa przyczyni się do jeszcze większego zainteresowania zawodem sommeliera w Polsce. Pozytywne tego skutki odczują zaś wszyscy bywający w restauracjach winomani.

Andrzej Różycki, Piotr Pietras i Piotr Kamecki na rozpoczęciu Mistrzostw Europy Sommelierów 2017 w Wiedniu © Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

Andrzej Różycki, Piotr Pietras i Piotr Kamecki na rozpoczęciu Mistrzostw Europy Sommelierów 2017 w Wiedniu © Olaf Kuziemka, Stowarzyszenie Sommelierów Polskich

A tu można obejrzeć cały finał!

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , , , | Możliwość komentowania Wiktoria wiedeńska, czyli polski sommelier wicemistrzem Europy została wyłączona

Porzućcie strach

Na zdjęciu jest ich dwoje. Siedzą na ławce wspartej o szary, kamienny mur. On – wysoki, przystojny, młody brunet; ona – zasuszona staruszka w nieokreślonym wieku. Miejsce akcji to Porrera – maleńkie, uśpione miasteczko w zachodniej części Prioratu, zaskakująco puste i ciche, jak na sławę, którą cieszy się wśród miłośników win ikonicznych.

On nazywa się Albert Costa Miralbell i jest enologiem w legendarnej winiarni Vall Llach, tej samej, którą 23 lata temu zakładał Luís Llach, znany w Polsce przede wszystkim jako autor L’Estaki, pieśni, którą już jako Mury wyśpiewał w początku lat 1980. Jacek Kaczmarski.
Ona to musi być Catalina. Albo Matilda, może Joaquina. Pierwsza skończyła 103 lata i słynie w Porrerze z tego, że po północy lubi polewać wodą z gumowego węża hałaśliwych turystów w restauracyjnym ogródku, powyżej którego mieszka; dwie ostatnie są wciąż przed dziewięćdziesiątką. Wszystkie trzy mieszkają w Porrerze od zawsze, dzieląc jej los, który wreszcie zdaje się do nich uśmiechać.

103-letnia Catalina, mieszkanka Porrery i Albert Costa, enolog Vall Llach fot. archiwum Alberta Costy

103-letnia Catalina, mieszkanka Porrery i Albert Costa, enolog Vall Llach fot. archiwum Alberta Costy

Kiedyś, w zagubionym w górach Monsantu miasteczku mieszkało 2000 osób. Kiedyś – znaczy przed filokserą. Gdy pod koniec XIX w. niszczycielska mszyca pożarła także winnice Prioratu, ludność Porrery została zdziesiątkowana. Tylko desperaci chcieli zostać w głębokiej, odciętej niemal od świata dolinie. Po hiszpańskiej wojnie domowej ci, którzy zostali, zaczęli uprawiać orzechy laskowe. Miasteczko odżyło, choć na krótką chwilę. Już w latach 1980. nie było w stanie sprostać konkurencji tanich orzechów z Turcji. W Porrerze zostało raptem 200 osób.

Mniej więcej w tym samym czasie, w sąsiednim Gratallops René Barbier i Álvaro Palacios zaczęli przesadzać winnice, odkrywać stare siedliska i robić pierwsze nowe wina Prioratu, które wkrótce miały zadziwić świat. Jednymi z pionierów regionu stali się także Enric Costa i Luís Llach, którzy przybyli do Porrery z misją. Gdy na początku lat 1990. otwierali winiarnię Vall Llach, przyjęli założenie, które zmieniło życie miasteczka – z dnia na dzień podnieśli kilkukrotnie cenę skupu winogron, co diametralnie zmieniło sytuację ekonomiczną kilkudziesięciu miejscowych rodzin, a z czasem i całego regionu. Płacić było warto, bo pozostające w rękach starych mieszkańców Porrery trossos, kilkudziesięcioletnie parcele rosnących na łupkach cariñeny i garnachy dawały owoce niezwykłej jakości. Costa i Llach, choć sami, co trudno sobie wyobrazić, nie pili wina, potrafili przekuć tę jakość w legendę nowego Prioratu. Do dziś jedno z win Vall Llach, Idus, robione jest wyłącznie z gron kupowanych od lokalnych rodzin.

Winnice wokół Porrery fot. tpb

Winnice wokół Porrery fot. tpb

Porrera i teraz sprawia bardzo senne wrażenie. Poza sezonem i weekendami ludzi spotkać można jedynie przed Barem Priorat na Plaça de Catalunya, gdzie w budynku starego kościoła mieści się także część winiarni Vall Llach. A jednak: 23 lata po przyjeździe Costy i Llacha zamiast jednej, jest w miasteczku 17 winiarni, 80 miejsc noclegowych, kilka restauracji, a liczba mieszkańców podwoiła się. Zmarłego kilka lat temu Enrica zastąpił jego syn Albert, który zajmuje się nie tylko Vall Llachem, ale eksperymentuje też w ramach własnego projektu Clos l’Asentiu. W 2014 roku wypuścił serię trzech win Dones (Kobiety), dedykowaną sędziwym mieszkankom Porrery. Czerwonemu dał imię Cataliny, różowemu Matildy, białemu zaś Joaquiny. To ostatnie tłoczy z rzadkiej, odnalezionej w starych winnicach odmiany escanyavella. Jej nazwa oznacza dosłownie „dusiciela starych wdów”. Kobiety zbierające w czasie winobrania czerwone owoce cariñeny i garnachy, znajdując pojedyncze krzewy escanyavelli ogołacały je z owoców, które zjadały – białe grona były nieprzydatne przy produkcji czerwonego wina. Tyle że odmiana ma grube skórki i dones często się nimi dławiły.

Catalina, Matilda i Joaquina przeżyły. Ich imiona trafiły na butelki win Alberta. Ze sprzedaży każdej flaszki dwa euro przeznaczone są na fundusz starszych mieszkańców Porrery zarządzany przez lokalne władze.

Rynek w Porrerze fot. tpb

Rynek w Porrerze fot. tpb


Gdy w początkach kwietnia stałem z Albertem nad mapą Prioratu, młody winiarz pokazał mi oddaloną o kilka kilometrów od miasteczka dolinę. – Najpierw ludzie mieszkali tam – opowiadał. – To było mroczne miejsce, często nawiedzane przez wilki. Straszne – dodał Costa. Mieszkańcy postanowili przenieść siedlisko w bardziej otwarte miejsce, gdzie spotyka się kilka potoków. Tak powstała Porrera, co po katalońsku oznacza tyle, co „zostawić strach za sobą”. Także w nowej osadzie miejscowi przeżyli wiele trudnych chwil. Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że dziś, w dużej mierze dzięki winu, mają swe najlepsze dni, a strach porzucili w ciemnych dolinach.

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , , , , , , , , , | Możliwość komentowania Porzućcie strach została wyłączona

Wino na Wielkanoc

„Co wy głupi jesteście? Wino na Wielkanoc? Wielkanoc jest świętem bezalkoholowym. Bo o to w tym chodzi święcie, żeby na trzeźwo i szczerze, rodzinnie przeżyć tą radosną nowinę. Naprawdę niepoważni…”

Oto głos, który pojawił sie kilka lat temu na forum internetowym portalu magazynwino.pl jako komentarz do artykułu na temat najlepszych win do potraw wielkanocnych. Jeden z wielu głosów, które słychać zawsze przed świętami takimi jak Wigilia, czy Wielkanoc właśnie.
Stoję po drugiej stronie barykady, choć wojenną retoryką szafować bym nie chciał, bo o wino na Wielkanoc walczyć nie zamierzam.
Wino towarzyszy mi i mojej rodzinie w trakcie i Wigilii i Wielkanocy. Lubię mierzyć się z połączeniami winiarsko-kulinarnymi mając jako wyzwanie potrawy świąteczne. Sięgam też wtedy po lepsze, świąteczne butelki, co sprzyja umiarowi. Nie chcę wydawać jednoznacznego werdyktu, że pić w Wielkanoc można, albo też nie można. Ja sięgam po wino, bo taki jest mój wybór – szanuję wybór tych, którzy nie piją. Rozumiem też troskę wszystkich, którzy chcieliby by choć w tak wielkie święto, jakim jest Wielkanoc, w domu było spokojnie i trzeźwo. I myślę też trochę, że owej trzeźwości sprzyja właśnie wino, a nie… wódka.

fot. Michael Olivier. Spier

fot. Michael Olivier. Spier

Dlatego w Wielkanoc sięgam po lżejszy kaliber: więcej na moim stole win białych, jak zwykle rieslingów, chablis i im podobnych, tych nie beczkowych i nieprzesadnie mocnych. Raczej z chłodnej północy, niż rozpasanego południa. Pośród czerwonych także szukam lekkości – Wielkanoc to znowu mój czas dobrych crus beaujolais, dolcetto, rzecz jasna pinot noir, ale i środkowoeuropejskich sankt laurentów i blauer portugieserów. Wielkanoc to wreszcie czas fantastycznych deserów – jest więc i miejsce na tokaje i słodkie rieslingi, a do mazurków z czekoladową polewą – porto. I jeszcze moje wino nieśmiertelnie wielkanocne – leciutkie, w sam raz na poranny posiłek, prawie bez alkoholu, świeże i zwiewne moscato d’asti, bez którego świąteczna niedziela nie jest świąteczną niedzielą.

Moscato d'Asti fot. piemonteland.it

Moscato d’Asti fot. piemonteland.it

W Wielkim Tygodniu słucham, jak zwykle, dużo muzyki pasyjnej, ze szczególnym naciskiem na Haydnowską kompozycję „Siedem ostatnich słów Zbawiciela na krzyżu” w transkrypcji na kwartet smyczkowy nagraną przez Emerson String Quartet. Nie, nie łączę jej z winem, choć historia utworu napisanego w 1787 na nabożeństwo wielkopiątkowe dla kościoła w Grotto Santa Cueva opodal Kadyksu kazałaby wybrać sherry. Słucham Emerson String Quartet bez wina, po to, by z większą radością sięgnąć po nie w Wielką Niedzielę.

Tekst archiwalnej audycji radiowej „PIN do wina” w Radio PIN

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , , | Możliwość komentowania Wino na Wielkanoc została wyłączona

Cukier. Amarcord

Cukier. A właściwie cukier resztkowy, ten nieprzefermentowany w gotowym winie, spędzał mi sen z powiek w czasie kilkudniowego pobytu w Valpolicelli, pod koniec stycznia tego roku.

Werona i okolice to jedno z najlepszych miejsc, w których mógłbym zamieszkać. W zasięgu narty i góry, dwa morza, lotnisko obsługujące loty międzykontynentalne. Do tego szybka kolej i autostrady w cztery strony świata. Miasto nie za duże, ale i nie prowincjonalne: z Areną, gdzie wystąpili wszyscy artyści, którzy byli tego godni, wine barami, osteriami, gwiazdkami Michelina. A na wyciągnięcie dłoni region winiarski dający światu genialną, bezpretensjonalną, codzienną valpolicellę z jednej, i wielkie, potrafiące starzeć się przez dekady, wielokrotnie złożone amarone z drugiej. Wszystko byłoby cacy, gdyby nie cukier.
Tercet wielkich win włoskich stanowią barolo, brunello i amarone, a to ostatnie w największym stopniu ulega presji rynku. Można było kiedyś prowadzić dysputy nad modernistycznym i tradycyjnym stylem win piemonckich, można się było zastanawiać, które z win z Montalcino rzeczywiście opowiada prawdziwą historię swojego terroir. Trudno jednak nie zauważyć, że w żadnej z tych dwóch apelacji nie ma tak wielu twórców, którzy robią wino pod dyktando rynku, jak pośród producentów amarone. Oczywiście, że między Sant’ Ambrogio, a Illasi pracuje kilka tuzinów winiarzy, których interesuje zrobienie amarone zachowującego wierność siedlisku, wielowymiarowego, harmonijnego, rzeczywiście wielkiego, a nie tylko pretensje do owej wielkości zgłaszającego. Są też jednak setki innych, którzy doskonale wiedzą, że aby wskoczyć na pewne rynki eksportowe wystarczy zostawić w amarone wysoki cukier resztkowy. Takie wino jest smaczne, łatwe, a jednocześnie, poprzez słodycz podbitą dodatkowo wysokim alkoholem i aromatami nowych dębowych baryłek sprawia wrażenie bogatego, choć zazwyczaj jest jedynie potężne. Dla mnie niepijane. Ale to akurat obchodzi niewielu.
valpo1

A przecież lubię cukier. Także w regionie Valpolicella. Bawiąc w winiarni w Negrar, usłyszałem piękną opowieść o recioto, ojcu amarone. To z założenia słodkie wino piło się w dawnych czasach na śniadanie. Dokładnie rzecz ujmując – na drugie śniadanie. Koło dziesiątej chłopi schodzili z pól i winnic do domu na pajdę chleba z sopressą, tłustą, esencjonalną kiełbasą z Veneto i szklankę kalorycznego recioto. Jakże łatwo mi to sobie wyobrazić! Recioto jest winem słodkim, ale nie aż tak, by źle łączyło się ze słoną, tłustą wędliną. Natychmiast wróciły wspomnienia z nieodległego, lombardzkiego Oltrepò Pavese, gdzie do dziś robi się lekko słodkie, a często też subtelnie musujące (tak jak przed laty recioto della valpolicella!) wina z odmiany croatina (nad Padem zwanej niesłusznie bonardą), stworzone do popijania salumi w wiejskich trattoriach. A tamtejsza krew Judasza? Kto pił sangue de juda, słodki kupaż barbery, croatiny, uva rara i vespoliny (z możliwym dodatkiem pinot nero), ten wie, że w połączeniu ze słoną i tłustą wędliną po prostu działa.

Oltrepò Pavese Vigneti

Oltrepò Pavese Vigneti

Wiedział to także, być może zupełnie intuicyjnie, szef kuchni Adam Michalski, który bodaj dekadę temu podał na aperitif przed obiadem wieńczącym dużą degustację win z Roussillon w Warszawie, pumpernikiel grubo posmarowany prawdziwym wiejskim masłem posypanym morską solą. Przekąsce towarzyszył kieliszek słodkiego czerwonego rivesaltesa, a owo sensacyjne połączenie jestem w stanie natychmiast odtworzyć na podniebieniu obudzony w środku nocy. Cukier krzepi! W słodkim winie.

Artykuł z cyklu „Pierwszy łyk” otwiera nowy numer Magazynu Wino (1/2017)

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , | Możliwość komentowania Cukier. Amarcord została wyłączona

My name is Lucca

Win z DOC Colline Lucchesi trudno spróbować nawet w samej Lukce. Warto ich jednak poszukać, bo klasa i złożoność niektórych wyjmuje je zdecydowanie poza nawias wakacyjnej ciekawostki.

Lukka to małe miasto. Przybywających tu, jak ja, pociągiem wita kiosk-namiot z kanapkami z mortadelą, grappą i kawą. Kameralny dworzec stoi przy placu Bettino Ricasoliego, jednego z pierwszych premierów Włoch znanego z opracowania nowoczesnej formuły kupażu chianti. Lukka ma jednak innego bohatera. 22 grudnia 1858 r. urodził się tu, przy Corte San Lorenzo, Giacomo Puccini. Z rodzinnego domu do katedry San Martino miał jakieś 7 minut piechotą. Rodzina Puccinich miała w niej dziedziczne prawo do stanowisk organisty i chórmistrza, a małego Giacomo do tej pierwszej roli nawet przyuczano. Przyszły twórca „Toski” miał zresztą w młodych latach – jak pisze S. Jackson w biografii „Monsieur Butterfly. The Story of Puccini” – grać zarówno w kościołach, jak i kasynach zapewniając muzykę klasztorowi i… burdelowi. Śladów Pucciniego jest sporo, zwłaszcza wokół rodzinnego domu – prócz muzeum poświęconego kompozytorowi mamy jego pomnik, hotel Puccini, restaurację Puccini, osterię Tosca i bistro Boheme.

Piazza del Mercato wybudowany na gruzach rzymskiego amfiteatru fot. agriturismoterrarossa.com

Piazza del Mercato wybudowany na gruzach rzymskiego amfiteatru fot. agriturismoterrarossa.com

Starówka otoczona jest liczącymi ponad 4 km murami zbudowanymi na planie wielokąta. Jeszcze przed narodzeniem Pucciniego Maria Luiza de Bourbon kazała przekształcić je w park miejski Dziś szczytem biegnie trasa spacerowa. Być może dlatego ścisłe centrum sprawia wrażenie nieco klaustrofobicznego – otoczone murami, wybudowane na regularnej, ciasnej siatce ulic dawnej rzymskiej kolonii, z jajowatym Piazza del Mercato powstałym w miejscu dawnego amfiteatru. Z lekka prowincjonalny charakter Lukki ma jednak swój urok, zwłaszcza, gdy porówna się go z zatłoczoną turystami nawet w lutym Florencją.

Przyjechałem tu trochę z nudów, trochę z ciekawości w piątkowe popołudnie, półpustym pociągiem ze stolicy Toskanii. Dyskretnie wtopiłem się w tłumek miejscowych rozpoczynających o tej porze niespieszną passeggiatę po ulicach Beccheria, Santa Lucia, Fillungo. Otoczony średniowiecznymi kamienicami Piazza del Mercato świecił za to pustkami, a jedynymi ludźmi byli nieliczni turyści fotografujący się na tle zamkniętych poza sezonem knajp. Wreszcie trafiłem do Bistro e Winebar des Arts przy placu San Giusto – przyjemnie zawalonego szpargałami, bibelotami, dziesiątkami starych zdjęć i pustych butelek ciepłego wnętrza prowadzonego przez parę sympatycznych gospodarzy noszących nie wiedzieć po co, idiotyczne kapelutki nie przystające do wnętrza. Przy marmurowym stoliku obok starsza para piła herbatę. Miałem w zasadzie wszystko, co było mi w tamtej chwili potrzebne do życia z wyjątkiem wina z Lukki.

W krótkiej karcie win na kieliszki była nawet valpolicella, brakło jednak choćby jednej flaszki sygnowanej DOC Colline Lucchesi czy leżącej po sąsiedzku apelacji Montecarlo, pal sześć, niechby i nieodległej Chianti Montalbano. Musiałem zaspokoić się bicchiere wcale zgrabnego, choć dość anonimowego (IGT Toscana) kupażu sangiovese i merlota, do którego na szczęście podano całkiem obfite przekąski w postaci oliwek, pane toscano i kilku plasterków finocchiony, aromatyzowanej koprem włoskim wieprzowej kiełbasy. Za 4 euro to zupełnie dobry zestaw.

Colline Lucchesi fot. Tenuta di Valgiano

Colline Lucchesi fot. Tenuta di Valgiano

Opuszczałem jednak Lukkę niespełniony. I nie chodziło nawet o to, że w słuchawkach zabrakło mi akurat choćby kilku arii z „Manon Lescaut” czy „Turandota” (nie mówiąc o niechby menuecie innego syna tego północnotoskańskiego miasta, starszego o ponad sto lat od Pucciniego Luigi’ego Boccheriniego). Nie miałem wielkich oczekiwań po Colline Lucchesi, a jednak chciałem się przekonać co bliskość morza, oparcie w Apeninie Toskańskim i odmienny niż w środkowej części regionu klimat robią tu z sangiovese. A może po prostu miałem ochotę postawić ptaszek przy kolejnej mikroapelacji z adnotacją: zaliczone.

Udało się już następnego dnia, choć dopiero we Florencji. Doroczna degustacja nowych roczników Anteprime Toscane rozpoczynała się, jak zawsze, od próby win z pomniejszych toskańskich DOC, takich jak Bianco di Pitigliano, Sovana, Elba, Maremma, Morelino di Scansano, Val d’Arno di Sopra czy Cortona. Nie zabrakło wśród nich 17 flaszek ze Wzgórz Lukkańskich, dzięki którym moja eskapada z poprzedniego dnia nabrała zupełnie nowego znaczenia.

Na dzień dobry dostałem się w ręce Laury di Collobiano stojącej za winami Tenuta di Valgiano. Winiarka pokazała mi wszystkie dostępne w czasie Anteprimy wina z okolic Lukki – zaczęliśmy od białych, wśród których uwagę zwracały słonawy kupaż chardonnay, vermentino i trebbiano Bianco dell’ Oca 2015 od Colle di Bordocheo, przede wszystkim jednak dwa czyste vermentino z 2015 r.: surowy, wodorostowo-skalny Vermignon z Tenuta Lenzini i jego zupełne przeciwieństwo – Palistorti di Valgiano Bianco z Tenuty di Vagliano, wino o aromacie dojrzałych jabłek, mirabelek, ale też morskie, słone, mineralne.

Laura di Collobiano fot. Tenuta di Valgiano

Laura di Collobiano fot. Tenuta di Valgiano

Prawdziwa jazda zaczęła się jednak przy winach czerwonych. W moich opisach powtarzają się nawiązania do chrupkiej czereśni, świeżej, soczystej wiśni. Degustowane przeze mnie wina z okolic Lukki charakteryzuje niezwykła pijalność, są lżejsze niż większość chianti classico, mają za to ciekawszą materię i, przede wszystkim, aromaty niż poważna część „zwykłych” chianti. To wina swoiście lekkie, pachnące, radosne, stworzone do biesiady. Jedno z najpoważniejszych, I Pampini 2013 od Fubbiano łączyło aromaty wiśni i fiołków, miało strukturę przypominającą poważne nebbiolo, wapienny posmak, było złożone i wyraziste. Nawet kupaż merlota i caberneta sauvignon Rosso Flora 2013 z La Badiola miał oryginalny, w jakiś sposób nawiązujący do pozostałych, opartych na sangiovese win.
Warto wspomnieć o wspólnym projekcie trzech producentów, Colle di Bordocheo, Fattoria Maionchi i Fattoria Sardi, którzy wyprodukowali wspólnie przeciekawe Mille 968 kupażując wina z trzech różnych siedlisk wokół Lukki. Największe wrażenie zrobiło na mnie jednak wino z Fabbrica di San Martino, kupaż sangiovese z ciliegiolo, canaiolo i colorino, skoncentrowany, aromatyczny i jednocześnie o burgundzkiej niemal zwiewności.

Najlepszy... fot. Fabbrica di San Martino

Najlepszy… fot. Fabbrica di San Martino

Pijąc wszystkie te wina wiedziałem, że wrócę. Może nawet nie tyle do samej Lukki, co nad brzegi opływającej miasto rzeki Serchio, do Pescii, Villa Basilica, Capannori i Porcari wyznaczającej granice wschodniej strefy DOC Colline Lucchesi i do Pescaglii i Massarosy na zachodzie. Wrócę na spotkanie z Laurą i innymi winiarzami z gliniasto-żwirowych winnic u stóp Apeninów, twórców win doskonale pijalnych i nieznanych chyba nawet w samej Lukce.

11 godnych uwagi win z okolic Lukki

Colline Lucchesi 2013, Fabbrica di San Martino
I Pampini 2013, Toscana, Fubbiano
Rosso Flora 2013, Toscana, La Badiola
Mille 968 2013, Colline Lucchesi, Colle di Bordocheo/Fattoria Maionchi/Fattoria Sardi
Palistorti di Valgiano Rosso 2015, Colline Lucchesi, Tenuta di Valgiano
Sebastiano 2014, Colline Lucchesi, Fattoria Sardi
Arcipressi 2015, Colline Lucchesi, Fabbrica di San Martino
Bordocheo Rosso 2015, Colline Lucchesi, Colle di Bordocheo
Casa e Chiesa Merlot 2014, Colline Lucchesi, Tenuta Lenzini
Villa Sardini 2015, Colline Lucchesi, Pieve Santo Stefano
Palistorti di Valgiano Bianco 2015, Toscana, Tenuta di Valgiano

Tymczasem, z braku win z Lukki na półkach polskich sklepów posłucham Pucciniego…

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , , , , , , , | Możliwość komentowania My name is Lucca została wyłączona

Pocztówki z amarone

2013 to bardzo dobry rok dla amarone. Swoje wina znajdą w nim zarówno zwolennicy elegancji i terroir, jak i miłośnicy podbitych cukrem resztkowym i nową baryłką monsterów. Jedno jest pewne – zanim powiesz, że lubisz amarone, odpowiedz sobie na pytanie, co dokładnie masz na myśli.

Nie ma we Włoszech drugiego takiego wina, które pretendując do gry w światowej ekstraklasie byłoby jednocześnie tak podatne na wpływy rynku. O ile bowiem istnieje oczywiście istotna i całkiem liczna grupa producentów, którym przyświeca idea robienia win wynikających z siedliska, o tyle bardzo liczna jest też w Valpolicelli rzesza winiarzy, którzy doskonale wiedzą co się świetnie sprzedaje w Skandynawii, Kanadzie czy na Dalekim Wschodzie. A tam, bardzo często chcą potężnych (często ponad 17 % alc.) win o soczystym, słodkim owocu, z cukrem resztkowym dochodzącym pod 10 g/l, nikłą kwasowością, pełnych dodatkowo słodkich budyniowo-waniliowych aromatów nowych baryłek. Ja tego nie kupuję. I co z tego? Mój portfel i zdanie ważą w tej grze wyjątkowo niewiele.

Na szczęście w 2013 zadowoleni będą jedni i drudzy. Terroiryści osiągnęli zamierzony efekt i w tych zdecydowanie za młodych do degustacji, o piciu nie wspominając, winach czuć niebywałą równowagę, zapowiedź pięknych aromatów, elegancji, wierność siedlisku. Monstery zaś są, jak na monstery przystało – monsterskie: Czesi ukuli by na to na pewno jakiś zgrabny skrócik w rodzaju alko-cukro-dąb. Komu się miało podobać spodoba się na pewno.

Tymczasem pozwalam sobie na publikację swojej czołówki, przy czym proszę pamiętać, że cukier to ja najbardziej lubię w millefoglie wg Giovaniego Battisty Perbelliniego. Wina degustowałem w czasie dorocznej degustacji nowego rocznika Anteprima Amarone, 28 stycznia 2017 r. w Palazzo Gran Guardia w Weronie, gdzie tradycyjnie nie podaje się win tzw. Rodzin Amarone. O wydarzeniu, amarone, recioto, ripasso i tzw. zwykłej, choć często niezwykłej valpolicelli napiszę już wkrótce w Magazynie Wino.

Piętnaście amarone’13, które warto śledzić:

Vigneti di Ravazzol, Amarone della Valpolicella Classico, Ca’ la Bionda
Amarone della Valpolicella Classico, Le Marognole
Amarone della Valpolicella Classico, La Dama
Punta Tolotti, Amarone della Valpolicella, Ca’ Rugate
Amarone della Valpolicella, Marco Mosconi
Corte Vaona, Amarone della Valpolicella Classico, Novaia
Amarone della Valpolicella Classico, Secondo Marco
Amarone della Valpolicella Classico, Zymé
Cuslanus, Amarone della Valpolicella Classico, Albino Armani
Amarone della Valpolicella Classico, Corte Antica Benedetti
Campo Leòn, Amarone della Valpolicella, Latium Morini
Morar, Amarone della Valpolicella, Valentina Cubi
Amarone della Valpolicella Classico, Santa Sofia
Amarone della Valpolicella Classico, Selun di Luigi Marconi
Valmezzane, Amarone della Valpolicella, Corte Sant’ Alda

A na okrasę garść pocztówek z zimowej Valpolicelli

Winnice w Marano di Valpolicella fot. tpb

Pergola wciąż w użyciu fot. tpb

Przednówek fot.tpb

Corvina czy corvinone? fot.tpb

W Mezzane fot. tpb

Suszenie gron na amarone zakończyło się w tym sezonie wyjątkowo wcześnie fot. tpb

Tu powstaje eksperymentalne pomarańczowe chardonnay fot. tpb

Jago fot. tpb

Madonna w San Vito fot. tpb

Beton wraca do łask fot. tpb

San Vito fot. tpb

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , , , , , , | Możliwość komentowania Pocztówki z amarone została wyłączona

Trufle i bergerac

François występuje na reklamowym zdjęciu ze świnią na smyczy. To dla niepoznaki – twierdzi jego córka Alys – nie można pokazać zdjęcia psa, bo zaraz by go ukradli. A psy w Périgord są w cenie, oczywiście te, które potrafią szukać trufli.

O truflach z Périgord i trudnej sztuce przyuczania psów do zawodu rozmawiamy w wine barze Roberta Mielżyńskiego na warszawskim Czerniakowie. Styczeń to miesiąc, w którym czarne, aromatyczne grzyby pojawiają się na krótko w menu praktycznie od roku, gdy Mielżyński otworzył swój pierwszy przybytek w stolicy. Zwykle przywozi je Luc Conti, właściciel Tour des Gendres, winiarni w Bergerac, akwitańskim regionie sąsiadującym od południowego-wschodu z Bordeaux.

Tym razem do Warszawy przyjechał sam François Bonetti, sąsiad Conti’ego, który swoją farmę ma raptem sześć kilometrów od winiarni Luca. Trzyma w niej zwierzęta, uprawia rośliny strączkowe, przede wszystkim jednak (przynajmniej z naszego punktu widzenia) zajmuje się uprawą trufli. Dziś około połowy sprzedawanych co roku francuskich trufli pochodzi właśnie z kontrolowanych upraw. Nie oznacza to jednak, że grzybów nie trzeba szukać, najlepiej oczywiście z wyszkolonym psem.

François Bonetti i jego trufle fot. tpb

François Bonetti i jego trufle fot. tpb

Alys brała udział w kształceniu młodego psiaka. Przyszły tropiciel trufli dostawał już w pierwszych dniach życia mleko aromatyzowane olejkiem truflowym. Potem cała jego dieta była konstruowana tak, by z łatwością rozpoznać charakterystyczny zapach. Mimo specjalizacji, „polowanie” na trufle nie może trwać w jednej sesji dłużej niż godzinę-półtorej. Po tym czasie pies najnormalniej w świecie głupieje od nadmiaru aromatów.

François i Alys przywieźli do Warszawy wykopane spod dębów kilka dni wcześniej naręcza czarnych bulw wielkości może dwóch pięści. Gdy dotarłem na Czerską leżały w suchym ryżu oddając część wilgoci i aromat pod przyszłe risotto. My zaspokoiliśmy się menu najprostszym z możliwych, jedynym sensownym w przypadku świeżej trufli o zniewalającym aromacie. Były zatem grzanki z truflami, jajecznica z truflami, makaron z truflami i ziemniaczane purée, oczywiście z truflami. W końcu kawałek wołowiny – z drobnymi płatkami trufli. Nic, co zabiłoby lub choćby zniekształciło charakterystyczny zapach, za który ludzie skłonni są płacić majątek. Przyjemność prosta, choć kosztowna…

WINA

Piliśmy do tego wina Luca Conti, a więc dobrze znane butelki z Bergerac: aromatyczny biały kupaż Cuvée de Conti 2014 zdominowany przez nuty beczkowego sauvignon; cytrusowy, oleisty, głęboki (49,50 zł); Château Tour de Gendres 2014 czyli czyste muscadelle – wino o kwiatowym, zwiewnym nosie, z lekką nutą pietruszki, a po chwili gruszkowym akcentem dębu, na podniebieniu kwiatowo-gruszkowe, lekkie, zrównoważone i dojrzałe, chyba najlepiej radzące sobie z truflami (98 zł); Bergerac Rouge 2014, czyli kupaż malbeka z merlotem – dobry, twardy, pestkowy, pachnący wiśniami, o krzepkich, dobrze kwasowych i soczystych ustach (39,50 zł) i w końcu La Gloire de mon Père 2012 (dwa cabernety, merlot i malbec) – wino ładnie dojrzałe, z wciąż słodką nutą dębu, ale i dojrzałego owocu, na podniebieniu tęgie, beczkowo-wiśniowe, żywe, wciąż młode, bogate, będące raczej parą dla wołowiny, niż samych trufli (69,50 zł).

Muscadelle i trufle to jest to! fot. Mielżyński

Muscadelle i trufle to jest to! fot. Mielżyński

Opublikowano Bez kategorii | Otagowano , , , , , , | Możliwość komentowania Trufle i bergerac została wyłączona